महाराष्ट्राला देशाचे आणि जगाचे स्टार्टअप इनोव्हेशन हब (Startup Innovation Hub) बनवण्याच्या दिशेने एक मोठे पाऊल टाकत राज्य सरकारने ‘Maharashtra Startup Policy 2025’ ला नुकतीच मंजुरी दिली आहे. या धोरणांतर्गत, पुढील पाच वर्षांत राज्यात किमान 50,000 नवीन स्टार्टअप्स (Startups) स्थापन करण्याचे महत्त्वाकांक्षी उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

पॉलिसीची प्रमुख उद्दिष्टे आणि लक्ष्यित क्षेत्रे

या धोरणाचा मुख्य उद्देश राज्यामध्ये उद्योजकता आणि नावीन्यपूर्ण वातावरण निर्माण करणे आहे. रोजगार निर्मितीला चालना देणे आणि तरुण पिढीला उद्योजकतेकडे वळवणे हे या धोरणाचे महत्त्वाचे घटक आहेत. या पॉलिसीमध्ये खालील प्रमुख तंत्रज्ञान क्षेत्रांवर विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे:

• आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (Artificial Intelligence – AI) आणि रोबोटिक्स (Robotics)
• ग्रीन टेक्नॉलॉजी (Green Technology) आणि Renewable Energy
• हेल्थटेक (Healthtech) आणि अ‍ॅग्रीटेक (Agri-tech)
• फिनटेक (Fintech) आणि ई-कॉमर्स (E-commerce)

उद्योजकांसाठी आर्थिक आणि धोरणात्मक लाभ

स्टार्टअप्सना (Startups) योग्य वातावरण मिळावे यासाठी सरकारने अनेक आर्थिक आणि धोरणात्मक फायदे देण्याची घोषणा केली आहे:

• आर्थिक मदत (Financial Aid): पात्र स्टार्टअप्सना सीड फंडिंग (Seed Funding) आणि व्हेंचर कॅपिटल (Venture Capital) मिळवण्यासाठी मदत केली जाईल.
• प्रशिक्षण आणि मार्गदर्शन: राज्यात नवीन इनक्यूबेशन सेंटर्स (Incubation Centres) आणि ॲक्सिलरेटर्स (Accelerators) स्थापन केले जातील. तसेच, अनुभवी उद्योजकांकडून मेंटरशिप प्रोग्रॅम्स (Mentorship Programs) द्वारे मार्गदर्शन मिळेल.
• कर सवलती (Tax Benefits): धोरणांतर्गत, स्टार्टअप्सना स्टॅम्प ड्युटीमध्ये (Stamp Duty) सूट आणि काही विशिष्ट करांमध्ये सवलत दिली जाण्याची शक्यता आहे.
• आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठ: जागतिक स्तरावर स्पर्धा करण्यासाठी स्टार्टअप्सना आंतरराष्ट्रीय नेटवर्किंग (International Networking) आणि प्रदर्शनांमध्ये भाग घेण्याची संधी मिळेल.

महाराष्ट्राची ताकद आणि भविष्यातील शक्यता

महाराष्ट्र आधीच देशातील एक अग्रगण्य औद्योगिक आणि तंत्रज्ञान केंद्र आहे. मुंबई, पुणे, नागपूर आणि नाशिक यांसारख्या शहरांमध्ये मजबूत IT पायाभूत सुविधा (IT Infrastructure) आणि उच्चशिक्षण संस्था उपलब्ध आहेत. उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, “राज्य सरकारकडून मिळणारे हे धोरणात्मक पाठबळ महाराष्ट्राला पुढील काही वर्षांत देशातील टॉप 3 स्टार्टअप डेस्टिनेशनमध्ये (Top 3 Startup Destination) स्थान मिळवून देऊ शकते.”

या धोरणाच्या यशस्वी अंमलबजावणीमुळे पुढील पाच वर्षांत हजारो नवीन कंपन्या आणि अंदाजे 2.5 ते 5 लाख रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता आहे. ज्यामुळे राज्याच्या अर्थव्यवस्थेला मोठी चालना मिळेल.